Özeti
Aynalar - Eduardo Galeano
GaleanoAynalar - Eduardo Galeano olaylara alışıldık tarih kitaplarının özellikle de |resmi| tarihin baktığından bambaşka gözlerle bakıyor ve gösteriyor. Asık suratlı, neredeyse insansız bir tarihi anlatan kitapların aksine aşkın, yoksulluğun, kardeşliğin, eşitsizliğin olduğu insanlı bir tarihi aydınlatıyor Galeano. Bu nedenle de bütün kitaplarının başköşesinde |adalet| ve |vicdan| oturuyor


Künyesi

Tür : Arkeoloji

Basım Yeri ve Yılı : İstanbulAynalar - Eduardo Galeano 2009

Dili : Türkçe

Çeviren : Süleyman Doğru

Orjinal Dili : İspanyolca

Kitabın ilk hikayesi


Bir Arzudan Yapıldık

Yaşam, isimsiz ve anısızken, yapayanlızdı. Elleri vardı, ama konuşacak kimsesi yoktu. Yaşam hiçbir çağ ile tanımlanamıyordu henüz.

İşte o zaman arzu yayını gerdive fırlattığı arzu oku yaşamı ikiye böldü ve yaşam iki kişi oldu.Birbirlerine bakmak güldürüyordu onları ve birbirlerine dokunmakta.

"Uygarlığın sonuçları çok şaşırtıcıydı: yaşamımız eskisine oranla çok daha güvenli ama çok daha az özgürdü ve artık daha çok çalışıyorduk."

“Ceza İçin Teşekkürler

Lanetlenmiş şehir babil’de, insan küstahlığının sembolünü teşkil eden o kule göğe doğru yükselmekteydi.

Öfkenin yıldırımı fazla gecikmedi. Tanrı kuleyi inşa edenleri, artık birbiriyle asla anlaşamasın diye , farklı diller konuşmaya mahkum etti ve kule sonsuza dek yarısı bitmiş bir halde kaldı.

Eski ibranilere göre insanların konuştukları dillerin farklılığı ilahi bir cezaydı.

Ancak Tanrı bizi cezalandırmak isterken tek bir dilin sıkıcılığından kurtararak belki de bize iyilik yaptı.”

"Olimpiyatlar


Yunanlılar birbirlerini öldürmeye bayılırlardı, ama savaşmanın dışında başka sporlarla da ilgilenirlerdi.

Yarışmalar Olimpia kentinde düzenlenilirdi ve Yunanalılar olimpiyatlar boyunca savaşları bir süreliğine unuturlardı.

Hepsi çıplaktı: koşucular, cirit ve disk atanlar, atlayanlar, boks yapanlar, güreşenler, at bineneler ya da şarkı söyleyerek yarışanlar. Hiç birinin ayağında marka ayakkabılar yoktu, sırtlarında da ne son moda formalar ne de kendi parlak tenleri dışında bir şey olmuyordu.

Şampiyon olanlar madalya almazlardı. Defne dalından yapılan bir taç, birkaç testi zeytin yağı, ömür boyu bedava karnını doyurma hakkı ve halkın saygısıyla hayranlığını kazanırlardı.

İlk şampiyon Korebus adında biriydi hayatını aşçılık yaparak kazanıyordu. Şampiyon olduktan sonra da aynı işi yapmaya devam etti. İlk olimpiyat oyunlarında bütün rakiplerinde ve korkunç kuzey rüzgarlarından daha hızlı koştu.

Olimpiyatlar paylaşılan ortak bir kimliğin kutlamalarıydı. Bu bedenler -sözcüklere başvurmadan- spor yaparak şöyle demek istiyorlardı: Birbirimizden nefret ediyoruz, birbirimizle savaşıyoruz, ama hepimiz Yunanlıyız. Ve bin yıl boyunca böyle devam etti; ta ki muzaffer Hristiyanlık tanrıya karşı gelen bu çıplak paganları yasaklayana kadar.

Yunan olimpiyatlarına kadınlar, köleler ve yabancılar hiçbir zaman katılamadılar.

Aynen Yunan demokrasisine katılamadıkları gibi."

SUKEYNA

Bazı müslüman uluslarda, peçe kadınlar için bir hapishane durumunda: onlarla beraber dolaşan geçici bir hapishane.

Ancak Muhammed'in kadınlarının yüzü örtülü değildi.Kur'an'da kadınların ev dışında saçlarını bir örtüyle kapamaları
tavsiye edilsede peçe lafı hiç geçmiyor.Kur'an'a göre yaşamayan katolik rahibeler saçlarını tamamen örtüyorlar.
Müslüman olmayan bir sürü kadın dünyanın bir çok yerinde başörtüsü eşarp ya da başka bir örtüyle başlarını kapatıyorlar.

Ancak özgür bir seçimin giysisi olan eşarpla, kadının yüzünü gizlemeye yönelik erkek egemenliğinin sembolü olan peçeyi birbirinden ayırmak gerekir.

Yüzleri kapatmaya çalışanların en azılı düşmanlarından biri olan, Muhammed'in torununun kızı SUKEYNA sadece peçe kullanmaya karşı çıkmakla kalmadı, aynı zamanda itirazını
yüksek sesle dile getirdi.

İlahi Emirler

Hristiyanlığın silahlı kanadı içinde okuma yazma bilenlerin oranı çok yüksek değildi.Belki de bu yüzden Musa'ya inen tabletlerdeki emirleri doğru düzgün okuyamadılar

Tanrı kendi adının boş yere tekrarlanıp durmasını emrediyor diye okudular ve yaptıkları her şeyi Tanrı adına yaptılar.

Tanrı yalan söylemeyi emrediyor diye okudular ve inançsızlara karşı yürüttükleri kutsal savaşta, nerdeyse imzalamış oldukları tüm anlaşmalara ihanet ettiler.

Tanrı, çalmayı emrediyor diye okudular ve kendilerine günahlarının affediciliğinin ve ebedi kurtuluşa ulaşacaklarının garantisini veren Papa'nın kutsamasının yanısıra
göğüslerindeki hac işretinin koruması altında Doğu'ya doğru ilerlerken önlerine ne çıkarsa yağmaladılar.

...

Ve Tanrı öldürmeyi emrediyor diye okudular ve önlerine çıkan yerleşimlerdeki halkın tamamını, çocuklarını da unutmadan, komple kılıçtan geçirdiler: dinsizlerce kirletilmiş
bu toprakları arındırmanın bir Hristiyanlık görevi olduğuna inanarak ya da ordunun ilerleyişini aksatan esirlerin kellerini uçurmaktan başka çaresi olmayan Aslan Yürekli
Richard örneğinde olduğu gibi, sadece zorunluluktan ötürü yaptılar bunu.

Yürürken kan sıçratıyorlardı demişti oradaki birisi.


(O'nun adına O'nun istemedeği ne kadar iş varsa yapılmış ve yapılmaya devam ediyor. Yapanlar çok memnun hallerinden büyük bir zafer kazanmış gibi. Ne kadar komikler oysa)

Marco Polo

Seyahatleriyle ilgili kitabını Cenova'da tutkluyken kaleme aldı.Hapishanedeki arkadaşları anlatıklarının hepsine inanıyorlardı.
Marco Polo'nun Doğu'nun yollarında yirmiyedi yılı kapsayan maceralarını dinlerken bütün mahpuslar ordan kaçıp gidiyorve onunla birlikte
seyahat ediyorlardı.

Venedikli mahpus üç yıl sonra kitabını bastırdı.Bastırdı sözü lafın gelişi, zira Avrupa'da o zaman matbaa yoktu. Elde yazılmış bazı kopyalar ortada dolaştı. Marco Polo'nun ulaşabildiği çok az sayıdaki okur anlattıklarının tek kelimesine bile inanmadı.

...


Bu çılgın Ağrı Dağı'na giden yolun üzerindeki Hazar Denizinde yanan yağlar görmüştü ve Çin dağlarında da yanan kayalar. Çinliler kağıt para yani Moğol imp. mührünü taşıyan banknotları kullandıklarını ve binden fazla insan taşıyan gemiler yaptıklarını söylediğinde en hafif deyimle sersem olduğunu düşünüyorlardı. Sumatra'nın tek boynuzlu atı
ve Gobi çölünün şarkı söyleyen kumları sadece kahkahalarla konuşuyorlardı. Marco Polo'nun Taklamakan Çölünün ötesinde bulduğu yerleşimlerdeki ateşle dalga geçen kumaşlar ise sadece bir hayal ürünüydüler.


Asırlar sonra ortaya çıktı:
Yanan yağlar petroldü;
yanan kayalar kömürdü;
Çinliler kağıt parayı beş yüz yıldan beri kullanıyorlardı ve Avrupalarınkilerinden on misli daha büyük olan gemilerinde denizcilere taze yeşillikler yedirmek ve böylece iskorbüt hastalığından korunmak için sebze bahçeleri bulunurdu;
tek boynuzlu at gergedandı;
rüzgarın, çöldeki kum tepelerine çarpması sonucu bir ses çıkardı;
ateşe dayanıklı kumaşlarsa amyanttı.


Marco Polo'nun yaşadığı dönemde Avrupa ne petrolü tanıyordu, ne kömürü, ne kağıt parayı, ne büyük gemileri, ne gergedanı, ne kum tepelerini, ne de amyantı.

Biyolojik Savaşın İcadı

Avrupa'nın teması Amerika için ölümcül oldu. on yerliden dokuzu öldüler.
...

Çiçek hastalığı Aztek kralı Cuitlahuac ve İnka kralı Huayna Capacı öldürdü ve Meksiko şehrinde kurbanların sayısı okadar çok oldu ki, üstlerini örtmek için evleri üstlerine yıkmak gerekti.

Massachusetts'in ilk valisi John Winthrop, çiçek hastalığının toprakları seçilmiş kulları için temizlemek üzere gönderidiğini söylemişti. Kuzeyli koloniciler yerlilere bir çok kez çiçek hastalığı bulaştırılmış battaniyeler hediye ederek
Tanrı'ya yardımcı oldular:
-Bu lanetli ırkın kökünü kazımak için- diye bir açıklama yapacaktı, Kumandan Sör Jeffery Amherst, 1763 yılında

Musa İbn Meymun ve İbn Rüşd


Yahudi kültürü ve Müslüman kültürü Halifeler İspanyasında bir arada yeşerdi.


İki bilge, Yahudi Musa İbn Meymun ve Müslüman İbn rüşd,on ikinci yüzyılda neredeyse aynı zamanda Cordoba şehrinde doğdular ve aynı sokakları arşınladılar.

Her ikiside hekim oldular.

Mısır sultanı Musa İbni Meymun'nun hastasıydı, İbni Rüşd ise Cordoba halifesinin sıhhatinden sorumluydu.

Her ikisi de hukukçu oldular.
Musa İbni meymun o günlerde dağınık bir halde bulunan İbrani yasasını belli bir düzene soktu ve konuyla ilgilenmiş olan hahamların kağıda döktüklerine tutarlılık ve bütünlülük kazandırdı.
İbn Rüşd bütün Müslüman Endülüs'ün en üst konumundaki hukuk adamı oldu ve verdiği kararlar asırlar boyunca İslam hukukunda emsal teşkil etti.

Her ikisi de filozof oldular.
Musa İbn Meymun akıl ile inanç arasındaki çelişkiyi aşma konusunda, Yunan felsefesini Arapça tercümeleri sayesinde keşfetmiş olan Yahudilere yardımcı olmak için 'zihni karışıklıklara rehber' adlı eseri kaleme aldı.


Bu çelişki İbn Rüşdü mahkum ettirdi. Tutucu dindarlar onu, insan aklının takdiri ilahinin yerine koymakla suçladılar. Bardağı taşıran damlaysa, aklın kullanımı sadece insanlığın yarısını oluşturan erkeklerle sınırlandırmaması oldu.

Her ikiside doğmuş oldukları şehirde ölmediler. Musa ibn Meymun'un Kahire'de İbn Rüşd ise Marekeşte öldü. Bir katır onu Cordoba'ya getirdi. Katırın üstünde İbn Rüşd ve yasaklanmış kitapları vardı.

Harriet

Bu ondokuzuncu yüzyılın ortalarında olur.

Kaçar,Harriet Tubman giderken sırtındaki yara izlerini ve kafatasında ki çatlağı hatıra olarak götürür.

Kocası onunla birlikte gitmez. O köle ve köle babası olarak kalmayı tercih eder.

-Sen delisin - der ona. Kaçabikeceksin ama onu anlatamıyacaksın.

O kaçar, bunu aanlatır, geri döner anne babasını yanında götürür, tekrar geri döner ve kardeşlerini yanında götürür. Ve bu şekilde güneydeki
tarım arazilerinden kuzeydeki topraklara, sadece geceleri olmak üzere, ondokuz yolculuk yapar ve üçyüzden fazla zenciyi kurtarır.

Onun kurtardığı kaçaklardan hiçbiri yakalanmaz. dediklerine göre yolun yarısında yaşanan bitkinlikleri ve pişmanlıkları bir kurşunla çözermiş.
Ve şöyle dediğini anlatırlar.

-Benim hiçbir yolcum kaybolmaz.

Dönemin en çok para eden kellesidir.Başına kırkbin dolar ödül konur.

Kimse bu parayı alamaz.

Giydiği tiyatrocu kostümleri onu onu tanınmaz kılar ve hiçbir insan avcısı onun izleri silme ve yeni yollar icat etme becerisiyle başa çıkamaz.